در خبرها آمده است که سینما نور در کرمان اخیرا ثبت ملی شده است. از عمر بنای سینما ۷۵ سال میگذرد و مدتهاست که در فهرست ساختمانهای ناایمن قرار گرفته است. سینما نور که نام سابق آن شهداد بود، بیش از ۲۰ سال است که به محاق تعطیلی رفته است و چند سال پیش عدهای از مدعیان مالکیت سینما به تخریب بخشی از عمارت آن پرداختند.پیش از این سینما نفت دارخوین هم به ثبت ملی رسیده بود اما این اقدام نتوانست مانع از تخریب آن شود و حالا دیگر اثری از آن در جغرافیای شهر دارخوین نیست.سینماهای به ظاهر ثبت شده دیگری نیز در کشور وجود دارند که حال و روز خوبی ندارند. در تهران سینما متروپل در ابتدای لالهزارنو با معماری منحصر بفرد ثبت ملی شده است اما بیش از دو دهه است که ساختمان سینما به حال خود رها شده و بعید نیست روزی در خبرها از به فنا رفتن آن انگشت حسرت به دندان بگزیم.
«طراح و سازندهی سینما متروپل، وارتان هوانسیان، استاد معماری نامآشنای آن زمان بود. او را از برجستهترین معماران دههی بیست ایران میدانند؛ با اندیشههایی بسیار نوگرا و پیشرو در طراحی. ورودی سینما بسیار چشمگیر و باشکوه ساخته شده بود. تالار انتظار نیز با پرداختی ریزبینانه و آذینهایی دل انگیز، با تالار سینماهای دیگر تهران تفاوت بسیار داشت. بهویژه آنکه در میان بخشهای گوناگون سینما، هارمونی و هماهنگی بسیاری دیده میشد.»
کهنترین سینمای شهر یزد به نام سینما گلشن و سینما سعدی تبریز به رغم انکه رسماً دارای شماره ثبت ملی هستند اما سالهای مدیدی است که به تاریخ پیوستهاند و فقط در اسناد تاریخی نام آنها قابل جستجو است. سینما سعدی یکی از قدیمیترین سینماهای کشور است که تاریخ افتتاح آن به سال ۱۳۰۲ برمیگردد. این سینما به دلیل قدمت و فرسودگی سالهای مدیدی است که فعال نیست و در شهر جای خود را به پردیسهای مدرن داده است. تبریزیها مدعی هستند، نخستین سینما در ایران در شهر آنها و به همت و سرمایه روسهای مهاجر از تماشاچیان دلبری کرده است.
در دفاتر ثبت ملی کشور نام سینماهای دیگری به چشم میخورد. در استان خوزستان سینماهای تاج و شیرین آبادان در دهه هشتاد به ثبت ملی رسیدند. سینما تاج پس از انقلاب به سینما نفت تغییر نام داد و در حال حاضر فعال است. این سینما را جیمز مالیسِن ویلسِن معمار اسکاتلندی، به سبک آرت دکو طراحی کرده و به دست معمار غلامحسین هلاله ساخته شده است.کام سینما شیرین هنوز تلخ است. اداره ارشاد با تغییر کاربری آن مخالف است و مالکان لابد با سگرمههای در هم رفته، زیر بار کاری نمیروند که آن را دوست ندارند و سودی هم نصیبشان نمیکند. رد پای یک هندی در ساخت سینما شیرین به چشم میخورد. او در سال ۱۳۱۰ خورشیدی دلخوش به حضور اتباع انگلیسی و هندی در آبادان، بنای سینمای مجهزی را در خیابان شاهپور آبادان گذاشت. وقوع جنگ جهانی دوم مانع از توسعه سینما نشد و پس از خاموش شدن آتش جنگ، علاوه بر سینمای روباز و تابستانی، دو سالن سرپوشیده دیگر به سینما اضافه شد تا نخستین پردیس سینمایی کشور به نام آبادان در اواخر دهه بیست قرن گذشته ثبت شود.
بنابراین ثبت یک بنا و اثری که واجد ارزشهای تاریخی است، عامل بازدارندهای برای تخریب آن نیست و مادام که اقدامات زیربنایی برای نوسازی سینما بر طبق ملاحظات شهرسازی و میراث فرهنگی انجام نشود، نمیتوان امیدی به راهاندازی مجدد آنها داشت.تردیدی نیست که صاحبان سینماهای قدیمی مایل به تغییر کاربری میراث رسیده به خود هستند و به تنها چیزی که فکر نمیکنند، سرمایهگذاری برای بازسازی و راهاندازی مجدد سینماست.
منابع:خبرگزاری مهر، همشهری، ایسنا و فارس
اداره کل فرهنگ و ارشاد استان خوزستان
