این یادداشت نقدی است بر کلیات طرح مقابله با نفوذ سرویسهای اطلاعاتی و دولتهای بیگانه در کمیسیون امنیت و سیاست خارجی مجلس
کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس امروز کلیات یک طرح را به تصویب رسانده است که بازتابهای گستردهای را به همراه داشته است.
روح این طرح که ممکن است در آینده تبدیل به قانون شود، در اصل مبارزه با نفوذ و تشدید مجازات کسانی است که به هر نحو با دشمن و عوامل او همکاری میکنند. آنچه که به حرفه ما مربوط است، تشدید مجازات کسانی است که با عوامل نفوذی و شبکههای جاسوسی همکاری هنری و سینمایی کنند.
در اینگونه مواقع معمولا حرف از خلأ و ابهامهای قانونی زده میشود و در توجیه و ضرورت تصویب طرح، از بازتر شدن دست عوامل اجرایی و قضایی سخن میگویند.
طرح کنونی اساسا ماهیت قضایی دارد و از طریق قوه قضاییه به مجلس پیشنهاد نشده است، کنایه از آنکه با کمبود قانون در این زمینه مواجه نیستیم و دست قضات برای صدور رای بسته نیست. به آن نشان که در تمام سالهای سپری شده، جاسوسان و عوامل نفوذی زیادی به کیفر و مجازاتهای قانونی رسیدهاند.
متاسفانه پیشنویس طرح یادشده در خصوص همکاریهای سینمایی به گونهای است که قفل محکمتری را بر بسته بودن فعالیتهای مشترک سینمایی بین عوامل ایرانی و خارجی میزند و کمتر کسی حاضر است ریسک آن را به جان بخرد.
درست که در چند دهه اخیر اصولاً همکاریهای سینمایی بین شخصیتهای حقیقی و حقوقی ایرانی با طرفهای خارجی به دلیل رویکردهای سیاست خارجی کشور و تحریمهای گسترده علیه ایران، موضوعیت خود را از دست داده است اما جرم انگاریهای اخیر که فاقد واقعیتهای میدانی است، مقابله با تفکر و اندیشه استفاده از دانش و تجربه بشری در حوزه سینماست. در چهار دهه گذشته برای هرگونه همکاری هنری با اتباع غیرایرانی گردش کار مشخص و روشنی بین دستگاههای اجرایی وجود داشته است. البته باید اقرار کرد که به اقتضای کسادی بازار و عدم حضور گروههای فیلمسازی در ایران، تجربیات ما در این زمینه اندک است و مقررات جاری بروزرسانی نشدهاند. شوربختانه سینمای ایران راه خود را میرود و تعاملی با سینمای جهان ندارد. تولید مشترک نداریم؛ پس راهی به بازار و اکران جهانی نداریم و سینما در سبد صادراتی ایران جایی ندارد.
فعالیت دفاتر و واحدهای امور بین الملل نهادهای سینمایی معمولا در آستانه برگزاری جشنوارههای جهانی برای دریافت فیلم از فیلمسازان خارجی و دعوت از آنها آغاز میشود و در طول سال تسهیل کننده ارسال فیلمهای ایرانی در برخی از جشنوارههای جهانی است.
کاملا پیداست که طرح کنونی ناظر به شرایط جنگی کنونی کشور است و در آن به آینده نگری و به فردایی که صلح برقرار شده و روابط با کشورهای جهان عادی سازی خواهد شد، توجه نشده است.
در یک جمعبندی آسیبپذیری کشور در خلال دو جنگ اخیر به خاطر نفوذ عوامل بیگانه ناشی از نبود قانون پیشگیرانه و بازدارنده نبوده است و اشکال را باید در جای دیگری از جمله آسیبپذیری ما در برابر فناوریهای نوین نفوذ و جاسوسی جستجو کرد.
