گزینه برتر فیلم‌های جنگی کدام رسانه است؟

ضرورت انتخاب مدیوم بهتر برای تولید و نمایش فیلم‌های جنگی

در ۵ سال گذشته ۱۶ فیلم سینمایی با موضوع دفاع مقدس و مقاومت به نمایش درآمده است. در این بررسی به فیلم‌هایی که بطور مستقیم و غیرمستقیم به دو جنگی تحمیلی ۱۲ روزه و ۴۰ روزه مربوط می‌شوند و نیز فیلم‌های جنگی به نمایش درآمده در گروه هنروتجربه، پرداخته نشده است.در بین این ۱۶ فیلم موقعیت مهدی با ۴۱۴۰۰۰ تماشاگر موفق به جذب بیشترین مخاطب در سینماها شده است. در این فهرست ۹ فیلم کمتر از ۱۰۰ هزار نفر بیننده داشته‌اند که از بین این تعداد شوربختانه ۷ فیلم کمتر از ۵۰ هزار مخاطب داشته‌اند. فیلم‌های آن دو، سینما متروپل، شماره ۱۰، پالایشگاه، اتاقک گلی، اسفند و سرهنگ ثریا از زمره فیلم‌های کاملا مهجور در سینما هستند. این ناکامی هرگز به معنای نفی ارزش‌ و روایت خلاقه برخی از فیلم‌ها نیست به آن نشان که برخی از آنها بارها از شبکه‌های تلویزیونی پخش شدند و در معرض دید و داوری میلیونها بیننده قرار گرفتند.پرواضح است که هیچ‌یک از ۱۶ فیلم جنگی موفق به بازگشت سرمایه نشدند و اصولاً منابع سرمایه‌گذار که نهادهای متصل به بودجه عمومی کشور هستند، دغدغه بازگشت مالی نداشته و ندارند. مدیران در راستای انجام وظایف سازمانی مرتب فیلم از پی فیلم تولید می‌کنند و به جز بازگشت سرمایه، متاسفانه به تعداد مخاطب هم فکر نمی‌کنند.اگر تصور می‌کنید همه فیلم‌های این فهرست به اعتبار موضوع، از تلویزیون پخش شده‌اند، اشتباه می‌کنید. فیلم‌های «قلب رقه»، «مجنون»، «احمد»، «دسته دختران»، «سینما متروپل» در جدول پخش شبکه‌های سیما تاکنون قرار نگرفته‌اند. اکران دو فیلم «جانشین» و «آن دو» به رغم افت فروش در هفته پنجم با ۷۰ و ۱۰ هزار تماشاگر ادامه دارد.در این فهرست فیلم سینمایی «شماره ۱۰» استثنائا بعد از نمایش در جشنواره فیلم فجر بدون اکران، در کوتاهترین زمان ممکن از تلویزیون پخش شد و سپس برای خالی نبودن عریضه در چند سئانس محدود به نمایش درآمد.تنها فیلم این فهرست ۱۶ گانه که به مبارزه علیه داعش پرداخته است، «قلب رقه» به کارگردانی خیرالله تقیانی‌پور است. بعد از «به وقت شام»(ابراهیم حاتمی کیا) و قلب رقه شور و اشتیاق زیادی برای درام‌های جنگی پیرامون مبارزه با فرقه داعش وجود نداشته است.پرواضح است که فیلم‌های جنگی به خاطر مخاطب انبوه در تلویزیون بیشتر دیده می‌شوند و پیام مورد نظر نهادهای سازنده در این مدیوم به مخاطب چند میلیونی رسانده می‌شود‌. به این اعتبار هوشمندانه‌ترین تصمیم را هادی حجازی فر نویسنده، کارگردان و بازیگر فیلم سینمایی «موقعیت مهدی» گرفت که از ابتدا فیلمنامه را برای فیلم٫سریال طراحی کرد. فیلم در سینما و تلویزیون نمایش موفقی داشت و اثر توامان معیارهای هر دو مدیوم را مدنظر قرارداد. مردم و هنرمندان به اتفاق فیلم را ستودند و بر ارزش‌های هنری و روایی آن صفحه گذاشتند.سنت خوبی را که تلویزیون و سازندگان «موقعیت مهدی» بنا گذاشتند، فیلم‌های بعدی ادامه ندادند. ارگانهای سازنده فیلم‌های جنگی موفق به جلب مشارکت تلویزیون نشدند و همانطور که گفته شد، ترجیح مالکان فیلم‌ها آن بود که حقوق تلویزیونی آثارشان را به سیما و سکوهای نمایش خانگی واگذار کنند. در این میان تلویزیون منابع مالی خود را ساخت سریال‌هایی کرد که اغلب آنها ضعیف بودند و فقط آنتن پرکن بودند. حال آنکه اگر صداوسیما ترویج سبک زندگی ایرانی اسلامی و زیست و سلوک مومنانه و ایثارگرانه را در بستر فرهنگ دفاع مقدس مدنظر قرار می‌داد، نتایج بهتری حاصل می‌شد. الگوی موفق موقعیت مهدی پیش روی صداوسیماست و شگفتا که آن را ادامه نداد و در صدد مشارکت با نهادهای نظامی و مراکز فرهنگی وابسته به آنها برنیامد.ممکن است گفته شود فیلم‌های جنگی بعد از عبور از اکران در نوبت پخش تلویزیونی قرار می‌گیرند، مراد حاصل می‌شود و مخاطب انبوه برای دیدن آنها پای تلویزیون می‌نشیند. ایراد دل بستن به چنین روندی آن است که اولا در تامین سرمایه فیلم‌های جنگی که معمولا فاخر یاbig production هستند، چند نهاد مشارکت نمی‌کنند و یک یا دو موسسه زیر بار تامین هزینه‌ها می‌روند. ثانیاً با مبلغ اندکی که تلویزیون برای خرید حق پخش می‌پردازد، کمک زیادی به بازگشت سرمایه نمی‌کند. از سوی دیگر به دلیل محدودیت‌های ساختار سینمایی، امکان گسترش داستان و دامن زدن و بهادادن به ماجراها و شخصیت‌های فرعی وجود ندارد. بسیاری از فیلم‌هایی که در این سالها به روی پرده رفته‌اند، کشش شاخ و برگ دادن به داستان و خرده روایت‌ها را تا حد یک مینی‌سریال داشته‌اند.تردیدی نیست که در قالب مینی‌سریال مخاطب فرصت بیشتری برای همدلی و همراهی با داستان و شخصیت‌ها پیدا می‌کند و به تأمل در محتوای اثر خواهد پرداخت.