مشروح گقتگوبا ايسنا

سعيد رجبي فروتن مديركل دفتر همكاري‌هاي سمعي و بصري و نمايش خانگي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در گفت‌و‌گوي تفصيلي با خبرنگار بخش سينمايي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، توضيحاتي را درباره عملكرد اين مركز و همچنين وضعيت شبكه نمايش خانگي در حال حاضر بيان كرد.

رجبي فروتن در بخش ابتدايي سخنانش در تشريح وضعيت فعلي شبكه نمايش خانگي گفت: روند ارائه طرح‌ها براي دريافت مجوز به دفتر اداره كل همكاري‌هاي سمعي و بصري و نمايش خانگي مانند سالهاي گذشته بدون هيچ گونه ركود و يا كاهشي در حال انجام است. به طوري كه ما تمام درخواست‌هاي مجوز نمايش فيلم و سريال ايراني و خارجي، آثار مستند و برنامه‌هاي تركيبي را مانند سال‌هاي قبل پيگيري مي‌كنيم. ضمن آنكه برنامه‌ريزي براي استفاده كودكان و نوجوانان از شبكه نمايش خانگي نيز انجام شده است و اكنون چند برنامه براي اين شبكه در دست توليد است.
فروتن ادامه داد: در حال حاضر گروه‌هاي مختلفي، پنج عنوان جديد برنامه هاي كودك و نوجوان را براي توزيع در شبكه نمايش خانگي آماده كرده‌اند كه مجوز آنها نيز صادر شده است و اين آثار در ماه‌هاي آينده وارد شبكه نمايش خانگي مي‌شود.
وي همچنين درباره سريال‌هاي توليدي شبكه نمايش خانگي افزود: در بخش سريال‌هاي ايراني با شروع تصويربرداري فصل دوم سريال «قهوه تلخ» سه قسمت اول آن براي دريافت پروانه نمايش ارائه شده است و توليد و فيلمبرداري سريال «قلب يخي» نيز ادامه دارد كه به فراخور زمان، قسمتهايي از اين سريال در شبكه توزيع مي‌شود. همچنين سريال ايراني ديگري نيز كه قرار است در شبكه نمايش خانگي پخش شود در مراحل پاياني نگارش فيلمنامه است و اين سريال به عنوان سومين اثر داستاني بلندي كه در شبكه نمايش خانگي عرضه مي‌شود، خواهد بود.
مدير كل دفتر همكاري‌هاي سمعي و بصري و نمايش خانگي وزارت ارشاد تصريح كرد: در بخش سريال‌هاي خارجي نيز براي اولين بار موسسات نمايش خانگي سريال‌هايي را از كشور هند در دست آماده‌ سازي براي پخش در شبكه نمايش خانگي دارند. همچنين يك سريال آمريكايي نيز در حال دوبله است كه در ماه‌هاي آينده عرضه خواهد شد.
وي در پاسخ به اين سوال كه «چرا با اين حجم از توليدات امسال گفته مي‌شود كه تيراژ آثار بسيار پايين آمده است؟» اظهار كرد: كاهش تيراژ روي ديگر سكه‌ي واقعيت موسسات شبكه نمايش خانگي است كه به آن گرفتار شده‌اند. در واقع در سال جاري موسسات نمايش خانگي مجبور شدند تيراژ خود را نسبت به دو سال قبل به شدت كاهش دهند كه اين مطلب از سوي منتقدين به رونق كمتر شبكه تعبير شده است.

مدير كل دفتر همكاري‌هاي سمعي و بصري و نمايش خانگي وزارت ارشاد در بخش ديگري از اين گفت‌وگو كه به رعايت حقوق كپي رايت اختصاص يافته بود، با بيان اينكه رويكرد ما بر خريد حق رايت آثار خارجي است، عنوان كرد: ما سعي‌ مي‌كنيم كه حقوق كپي رايت تمام آثار خارجي‌مان را خريداري كنيم مگر آنكه كمپاني‌هايي عامدانه نخواهند حقوق اثرشان را بفروشند.
وي ادامه داد: خوشبختانه در اين مسير  موسسات در دو سال گذشته ارتباطات بسيار خوبي را به صورت مستقيم با دفاتر اروپايي و منطقه‌اي گرفته‌اند و در زمينه خريد حقوق آثار گامهاي مثبتي برداشته شده است كه در اين زمينه مي‌توان به خريدهاي عمده‌ي موسسه‌ي رسانه‌هاي تصويري از بازارهاي بين المللي فيلم اشاره كرد.
فروتن تاكيد كرد: در واقع رويكرد معاونت سينمايي در بخش شبكه نمايش خانگي بر خريد حقوق آثار است چرا كه معتقديم اگر ما اين حقوق را رعايت نكنيم بسياري از كشورهاي خارجي نيز با آثار ما چنين خواهند كرد.
مديركل دفتر همكاري‌هاي سمعي و بصري و نمايش خانگي سپس در پاسخ به اين مطلب كه «معمولا حق رايت آثار خارجي بسيار گران است؛ اما شنيده مي‌شود برخي از موسسه‌هاي شبكه نمايش خانگي با يك دهم قيمت اين حقوق را خريداري مي‌كنند»، اظهار كرد:  اينطور نيست. اتفاقا" نمايندگي هاي خاورميانه يا دفاتر اروپايي كمپاني ها به دليل مراجعات مختلف از سوي موسسات چندان تخفيفي به خريداران ايراني نمي دهند . در حاليكه اگر يك موسسه به نيابت از ساير موسسات وارد گفتگو و چانه زني با فروشندگان شود، نتيجه بهتري را در پي خواهد داشت. ممكن است محصولاتي كه در بازار مي‌بينيد از يك شركت تركيه‌اي در سالهاي گذشته خريداري شده باشند كه مدتهاست خريد از ان متوقف شده است.، به هر حال آثار خارجي به تناسب مناطق مختلف جهان، قيمت‌هاي متفاوتي دارند و ممكن است رايت اروپايي، آسيايي يا خاورميانه‌اي هر كدام قيمت متفاوتي داشته باشند.
وي با بيان آنكه ما ضوابط بسيار مشخصي را براي موسسات شبكه نمايش خانگي در زمينه خريد حقوق آثار وضع كرده‌ايم، گفت: در حال حاضر بلافاصله پس از اينكه يك اثر خارجي براي دريافت پروانه نمايش به اداره‌ كل ارائه شود، ما آن را به واحد كارشناسي مستقر در موسسه رسانه هاي تصويري ارسال مي كنيم. واحد مربوطه تا وقتي كه مدارك و مستندات متقني در زمينه خريد حقوق اثر دريافت نكند، مستندات ارائه شده را تاييد نخواهد كرد.
مديركل دفتر همكاري‌هاي سمعي و بصري و نمايش خانگي تاكيد كرد: ما در روند صدور پروانه نمايش، از موسسات تعهدنامه‌اي مي‌گيريم كه اگر پس از توزيع محصول، شخص ثالثي ادعاي مالكيت نمود و خواستار ضرر و زيان شد، موسسه ناشر اثر بايد در دادگاه صالحه پاسخگو باشد.

سعيد رجبي فروتن در اين بخش از سخنانش در پاسخ به اين انتقاد كه «چرا دي وي دي‌هاي آثار شبكه نمايش خانگي بدون هيچگونه ويژگي منتشر مي‌شود»، گفت: يكي از دلايل عدم اقبال به آثار خارجي كه در شبكه نمايش خانگي توزيع مي‌شود، اين است كه مخاطب نياز خود را از طرق ديگري تامين مي‌كنند. به نظر ما مسدود كردن اين مجاري، چاره موثري براي حل اين مسئله نيست و ناگزيريم توليدات خودمان را با كيفيتي عرضه كنيم كه مردم رغبتي به تهيه نسخه‌هاي قاچاق نداشته باشند.
وي ادامه داد: يكي از دلايل اينكه مردم به تهيه آثار خارجي از مراكز غير مجاز علاقه دارند اين است كه آن آثار به هيچ وجه ملاحظاتي مانند مميزي را رعايت نمي‌كنند. همچنين يكي از مشكلات ما در اين زمينه آن است كه  بعضي از موسسات نمايش خانگي هيچ تمهيدي براي آنكه مخاطب را به خود جلب كنند انجام نمي‌دهند. به عنوان مثال دي وي دي فرمتي است كه مي‌توان بر روي آن ويژگي‌هاي بسياري را قرار داد تا مخاطب رغبت بسياري براي خريد آن داشته باشد؟؛ اما هنوز چنين چيزي در ميان بعضي از موسسات جا نيفتاده است و در اولين گام‌ها توانسته‌ايم كه آنها را به استفاده از اين فرمت براي عرضه آثار ايراني مجاب كنيم.
مدير كل دفتر همكاري‌هاي سمعي و بصري و نمايش خانگي در ادامه با بيان اينكه براي اقبال بيشتر محصولات شبكه نمايش خانگي هيچ راهي جز افزايش كيفيت آثار وجود ندارد، گفت: در مسير افزايش كيفيت آثار علاوه بر استفاده از فرمت دي وي دي به موسسات توصيه كرده‌ايم كه برخي استانداردها را در زمان دريافت مستر فيلم‌ها رعايت كنند.
وي تاكيد كرد: به موسسات شبكه نمايش خانگي توصيه كرده‌ايم كه در زمان دريافت فيلم از تهيه كننده،‌ درخواست كنند كه فيلم بر روي پزتيو مناسبي چاپ شود و ميكس تازه اي از صدا براي نسخه نمايش خانگي  ميكس شود تا كيفيت صدا و تصوير بهتري داشته باشيم.

رجبي فروتن در پاسخ به سوال ديگر خبرنگار ايسنا مبني بر اينكه «برخي از آثار ويدئويي كه مخصوص شبكه نمايش خانگي توليد مي‌شوند از كيفيت خوبي برخوردار نيستند، آيا فكر نمي‌كنيد اين آثار باعث كاهش اعتماد مخاطب به شبكه نمايش خانگي مي‌شود؟» عنوان كرد: توليد كننده چنين فيلم‌هاي ويدئويي شركت‌هايي هستند. البته به نظر من اگر كيفيت اين نوع محصولات در حد مقبولي باشد حضور آنها در سبد محصولات نمايش خانگي اشكالي ندارد؛ چرا كه اين مديا تامين كننده سرگرمي خانواده‌هاست، پس بايد سبد آن حاوي محصولات متنوعي باشد تا طيف وسيعي از مخاطبان را در برگيرد.
فروتن افزود: نكته‌اي كه بايد در اينجا دقت شود اين است عرضه محصولات در شبكه نمايش خانگي بر خلاف رسانه ملي به نوعي است كه مردم حق انتخاب محصول را دارند. خصوصا اينكه با الصاق شناسه‌هايي به مردم گوشزد مي‌كنيم كه اين اثر سينمايي يا ويدئويي است و كيفيت آن را هم به مخاطب گوشزد مي‌كنيم؛ پس مخاطب در اين شرايط مي‌تواند محصولي را كه خريداري مي‌كند با اطلاع كامل از محتواي آن انتخاب كند.
مدير كل دفتر همكاري‌هاي سمعي و بصري و نمايش خانگي تاكيد كرد: به نظرم اگر مردم يك يا دو بار متضرر شوند و از محصولي كه خريده‌اند احساس نارضايتي كنند، حتما در خريدهاي بعدي خود دقت بيشتري در انتخاب اثر خواهند كرد. همچنين در صورتي كه ما مي‌توانستيم فروشگاه‌هاي تخصصي براي آثار نمايش خانگي داشته باشيم تا حد زيادي اين مشكل رفع مي‌شد.
وي در ادامه آماري از مجوز توزيع و نمايش آثار ويدئويي در هفت ماهه اول سال ارائه داد كه نمودار آن را در عكسهاي ذيل خبر مشاهده مي‌كنيد.
در ادامه اين بخش كه درباره راه‌اندازي فروشگاه‌هاي تخصصي عرضه آثار فرهنگي و محصولات شبكه نمايش خانگي مدنظر صحبت شده بود، فروتن با بيان اينكه راه اندازي چنين فروشگاه‌هايي با چالش‌هايي مواجه است، گفت: در كلان شهرهاي ايران به دليل گران بودن واحدهاي تجاري به نظر مي‌رسد مسئله اقتصادي بودن فروشگاه‌ عرضه محصولات فرهنگي و محصولات شبكه نمايش خانگي كمي جاي مناقشه دارد. در گذشته ويدئو كلوپ‌ها نيز با چنين مشكلي مواجه بودند و هزينه و درآمد آنها همخواني نداشت.
مدير كل دفتر همكاريهاي سمعي و بصري وزارت ارشاد در پايان سخنانش در اين بخش در پاسخ به اين سوال كه آيا قرار نيست وزارت ارشاد از راه‌اندازي فروشگاه‌هاي تخصصي عرضه محصولات فرهنگي حمايت كند؟، تاكيد كرد: راه‌اندازي يا حمايت از تاسيس چنين مراكزي در گروي ارائه تسهيلات ارزان قيمتي است كه بايد در اعتبارات وزارت ارشاد پيش‌بيني شود. اميدواريم پس از تشكيل سازمان سينمايي در پاسخ به چنين خلأيي تسهيلاتي براي آن در نظر گرفته شود.

گفت‌وگو درباره قاچاق فيلم، نحوه مبارزه با آن و ضربه‌هايي كه اين پديده مذموم به سينماي ايران و شبكه نمايش خانگي مي‌زند، بحث بعدي بود كه با سعيد رجبي فروتن پي گرفتيم.
در اين بخش رجبي فروتن با تاكيد بر لزوم تغيير رويكرد مبارزه با سرقت و قاچاق محصولات سمعي و بصري گفت: به نظرم يكي از مشكلات ما در بحث مبارزه با سرقت آثار شبكه، اين است كه ستاد مبارزه با محصولات غير مجاز و همچنين ضابطين قضايي همه فعاليت خود را به سمت فضاهاي شهري و عرصه هاي ميداني معطوف كرده‌اند؛ در حالي كه در حال حاضر فضاي مجازي و شبكه‌هاي ماهواره‌اي بسيار گسترده‌تر و مهم‌تر از سارقان و قاچاقچيان فيلم در سطح شهر عمل مي كنند.
وي توضيح داد: به نظر مي‌رسد در اين بخش سارقين ميدان بازي را تغيير داده‌اند و متقابلا" بايد تمهيدات جديدي را در اين بخش پيش بيني كنيم. ضمن آنكه به نظرم در بخش مبارزه با سرقت فيلم ها در ماهواره‌ها راهي جز ثبت حقوق مالكيت فيلم‌ها در خارج از كشور باقي نمانده است.
مديركل دفتر همكاري‌هاي سمعي و بصري و نمايش خانگي در پاسخ به اين مطلب كه «ثبت خارجي فيلم‌ها هزينه بسيار زيادي دارد كه از عهده برخي از تهيه‌كنندگان خارج است»، تصريح كرد: ثبت خارجي فيلم‌ها ممكن است هزينه‌اي در بر داشته باشد، اما به نظرم با كمك دولت و همياري تهيه كنندگان مي‌توان اميد به انجام اين كار داشت.
فروتن يادآور شد: در حال حاضر اتحاديه تهيه‌كنندگان سينماي ايران با همكاري ستاد مبارزه با محصولات غير مجاز تفاهم نامه اي را در آستاه امضا و اجرايي كردن دارند كه بخشي از آن حوزه خارج از كشور را در بر مي گيرد.
مدير كل دفتر همكاريهاي سمعي و بصري و نمايش خانگي  در ادامه اين بخش، با تاكيد بر اينكه نمي‌توان عادات و شيوه هاي جديد مشاهده فيلم در جهان را ناديده گرفت و تنها به عرضه محصول با فرمت‌هاي دي وي دي و وي سي دي بسنده كرد، گفت: به نظرم يكي از مشكلات ما در مبارزه با قاچاق اين است كه تنها عادت كرده‌ايم به فرمت‌هاي سنتي عرضه محصولات توجه كنبم؛ در حالي كه عادت فيلم ديدن در جهان در حال عوض شدن است و با نسبتي كه بين سواد IT و فيلم ديدن ايجاد شده است، جوانها دوست دارند فيلم‌ها را از طريق اينترنت و رايانه هاي شخصي ببينند.
فروتن ادامه داد: در 2-3 سال اخير با گسترش شبكه نمايش خانگي بسياري از خانه‌ها به ويدئو كلوپ‌هاي كوچكي تبديل شده‌اند. اين مسئله حتي از نظر رواني مي‌تواند عاملي بازدارنده براي خريد آثار جديد باشد. به همين دليل است كه بسياري مشاهده فيلم  را به سوي روش هاي ديگري از جمله تبادل هارد، به اشتراك گذاشتن فايل فيلم ها در شبكه هاي اجتماعي سوق داده اند. در حال حاظر ايران از معدود كشورهابي است كه حجم عظيمي از پلي كربنات را براي توليد لوح فشرده مصرف مي كند. ماده اوليه اي كه متاسفانه وارداتي است.
وي افزود: جالب است كه بدانيد مدير بزرگترين توليدكننده اين مواد در كشور آلمان باور نمي‌كرد كه اين تعداد لوح فشرده در ايران توليد شود. او به شوخي مي‌گفت: «آيا مردم ايران هر روز صبح همراه با صبحانه خود، لوح فشرده مي‌خورند؟!!».
مدير كل دفتر همكاري‌هاي سمعي و بصري و نمايش خانگي در ادامه اين بخش از سخنانش، در پاسخ به اين سوال كه «آيا كاهش تيراژ آثار شبكه نمايش خانگي نيز به دليل اين تغيير رويكرد مخاطب است؟» گفت: در دو سال گذشته به تناسب گسترش بازار با به خدمت گرفتن ظرفيت سوپرماركت‌ها و كيوسك‌هاي مطبوعاتي بازار را گسترش داديم و به همين نسبت تيراژ آثار نيز با جهش بي‌سابقه‌اي روبرو شد. اما در عمل پس از اين افزايش بي‌سابقه، 20 تا 30 درصد مرجوعي‌ فيلم ها افزايش يافت. زيرا تقاضاي موثري كه تيراژ عرضه شده به بازار را پوشش دهد، موجود نبود. در كشور ما متاسفانه خريد كالاي فرهنگي در انتهاي ليست خريد اقشار مردم قرار دارد.
فروتن تصريح كرد: همچنين از پيامدهاي توزيع فيلم‌ها در سوپرماركت‌ها، اين است كه چون اين مراكز، فروشگاه‌هايي تخصصي نيستند با توزيع آثار جديد، آثار قديمي‌تر كنار گذاشته مي‌شوند. به اين ترتيب موسسه پخش‌كننده ضرر مي‌كند.
وي با بيان آنكه در اين شرايط، موسسات ويدئو رسانه نمي‌توانند هزينه‌هاي بسياري را بابت خريد رايت فيلم سينمايي ايراني بپردازند، اظهار كرد: مجموع عواملي كه بدان‌ها اشاره كردم، باعث شد در يكسال گذشته  موسسات ويدئو رسانه در تيراژ خود تجديدنظر كرده و به اين نتيجه برسند كه خريد آثار با هزينه‌هايي كه مي پردازند، قابل ادامه نيست. به هر حال عارضه چك برگشتي در اقتصاد امروز ايران دامن موسسات ويديو رسانه را هم گرفته است و اغلب آنها با انبوه چك هاي برگشتي از خريداران عمده روبرو هستند. لذا چاره در آن است كه تهيه‌كنندگان در رقم‌هاي فروش رايت فيلم هايشان تجديد نظر كرده و اقتضائات شبكه نمايش خانگي را در نظر بگيرند.

مدير كل دفتر همكاري‌هاي سمعي و بصري و نمايش خانگي وزارت ارشاد با بيان اينكه «در حال حاضر يكي از راهكارها، پخش آثار از سوي شبكه‌هاي نمايش خانگي به روش تيراژي يا حق العمل كاري است»، تصريح كرد: تهيه‌كنندگان سينماي ايران نبايد با زبان و ادبيات تحكم آميزي با موسسات نمايش خانگي صحبت كنند. آنها بايد به اين موضوع توجه داشته باشند كه در سالهاي گذشته اين موسسات بودند كه از ورشكستگي بعضي از تهيه‌كنندگان سينماي ايران جلوگيري كردند و سبب رونق توليد فيلم شدند.
وي افزود: ‌اگر تا پيش از اين گفته مي‌شد كه موسسات نمايش خانگي با خريد حقوق آثار ايراني مجوز پخش آثار خارجي را دريافت مي‌كنند، همانطور كه در ابتداي بحث نيز اشاره شد ديگر چنين امكاني وجود ندارد و موسسات حتما بايد حق رايت آثار خارجي را نيز خريداري نمايند. مضافا" كه بازار نيز چندان طالب فيلم خارجي نيست.
فروتن در ادامه عدم جذب آگهي در موسسات ويدئو رسانه را يكي ديگر از مشكلات اقتصادي دانست و عنوان كرد: موسسات ويدئو رسانه در جذب آگهي موفق عمل نكرده اند. بنگاه هاي اقتصادي دوست دارند براي نشريات چند ده هزار نسخه‌اي هزينه كنند اما در شبكه‌اي كه با احتساب تكثير غير قانوني فيلم‌ها تيراژ ميليوني دارند، هزينه نمي‌كنند. در اين شرايط موسسات با محروم شدن از اين منبع درآمد، تنها به فروش تك نسخه‌اي آثار چشم دوخته‌اند.
مدير كل دفتر همكاري‌هاي سمعي و بصري و نمايش خانگي در تشريح دليل اين مساله، بيان كرد: البته برخي از موسسات براي انتشار آثارشان به استانداردهاي پخش محصول و فراهم كردن ساز و كارهاي آن اقدامات خوبي كرده اند . فروش اينترنتي، استفاده از تكنيك هاي تبليغي و حتي در تربيت ويزيتور از جمله كارهاي خوب موسسات بوده است.
وي اين چنين ادامه داد كه اقتصاد فرهنگ و هنر از جمله نمايش خانگي متاثر از اقتصاد عمومي كشور است. موسسات ويديو رسانه كه در اصل ماهيت سرمايه گذاري دارند از بدو تاسيس تاكنون از تسهيلات كم بهره بانكي بي بهره بوده اند و با ملاحظه سرقت و تضييع حقوق مالكانه آنها در سطح وسيع، متاسفانه در اين سالها وضعيت بسيار شكننده و آسيب پذيري را پيدا كرده اند.
فروتن تصريح كرد: نتيجه تمام صحبت‌هايم اين است كه تهيه‌كنندگان بايد تعامل بهتري با موسسات نمايش خانگي داشته باشند و حتي براي يك بار هم كه شده عقد قرارداد پخش را تجربه كنند تا بدانند كه دفاتر پخش چه سختي‌هايي براي توزيع آثار در سراسر كشور و دريافت هزينه آن متحمل مي‌شوند. طبيعي است كه در اين شرايط نمي‌توان مانند سال هاي گذشته ارقام بالايي را پرداخت.

وي در بخش پاياني گفت‌وگو با خبرنگار ايسنا، به گزارشي كه در برنامه «هفت» چند هفته قبل درباره وضعيت شبكه نمايش خانگي پخش شده بود اشاره كرد و گفت: در برنامه به اين مطلب اشاره شد كه برخي از موسساتي كه در سالهاي قبل بسيار فعال بودند، اكنون فعاليت خود را كم كرده‌اند. اين مسئله دو دليل دارد: اول آنكه موسسات در سال‌هاي گذشته هزينه‌هاي سرسام‌آوري را بابت خريد حقوق آثار سينمايي پرداخت كرده اما از بازار بازخورد مناسبي را نگرفته اند. دوم آنكه انعطاف و نرمش لازم از سوي تهيه كنندگان براي استفاده از ساير روشهاي رايج در معاملات توزيع و پخش مشاهده نشده است. سال گذشته 9 فيلم با عقد قرارداد پخش – به درخواست تهيه كنندگاني كه تصور مي كردند نسخه هاي ويديويي فيلم شان در بازار فروش بالايي خواهد داشت- روانه بازار شدند و امسال نيز تا اين تاريخ 6 فيلم به همين صورت در شبكه عرضه مي شود. براي اطمينان خاطر تهيه كنندگان موسسات بعضا كف مبلغي را تضمين كرده و پيشاپيش به تهيه كننده پرداخت هايي را هم صورت مي دهند. يادمان باشد مشكل اقتصادي راه حل اقتصادي متناسب با خود را طلب مي كند . صدور بيانيه و گله گذاري كاري را از پيش نمي برد.

منبع : ايسنا